Gezond brein?

Kinderen met gezond groeiende hersenen zijn kinderen die opgroeien tot volwassenen die:

  • Kunnen omgaan met tegenslagen
  • Voor zichzelf en anderen kunnen zorgen, van basisbehoeften tot aan emotionele behoeften
  • Creatief zijn in het bedenken van oplossingen
  • Zich verantwoordelijk voelen voor hun omgeving
  • Conflicten kunnen voorkomen en oplossen
  • Zichzelf in relatie tot hun omgeving goed kennen en daar naar kunnen handelen

Balans

De gemene deler van deze kenmerken van een gezond brein is dat al deze gedragingen voortkomen uit een gezonde balans in emotionele en de meer bewuste beslissingsprocessen in het brein.

De dieper gelegen hersengebieden spelen een belangrijke rol bij primaire overlevingsreacties zoals vechten, vluchten en bevriezen. Acute stressreacties, zou je kunnen zeggen. Uiterst nuttige reacties als er direct gevaar dreigt. Maar mogelijk problematisch als deze stressreacties ook optreden als er geen acuut gevaar dreigt en zo tot emotionele en/of gedragsproblemen kunnen leiden.

Daarnaast is de samenwerking tussen dieper gelegen structuren en buitenste laag, de neocortex, essentieel voor bijvoorbeeld de motivatie om een bepaalde actie te ondernemen of juist om ervoor te zorgen dat impulsen worden afgeremd. Goede beslissingen worden genomen via integratie van complexe hersenprocessen die plaatsvinden dankzij effectieve samenwerking tussen de dieper gelegen structuren en de verschillende gebieden van de neocortex . Dit houdt concreet in dat zowel emotie als meer cognitieve, berekenende factoren van belang zijn bij het nemen van goede beslissingen.

Plasticiteit

Hoe hersenen van kinderen zich ontwikkelen ligt niet vast. Genetische variatie bepaalt de mogelijkheid dat bepaalde eigenschappen tijdens het leven tot ontwikkeling kunnen komen, maar hoe het brein uiteindelijk vormt gebeurt in interactie met de omgeving. Vanaf de geboorte (of zelfs al eerder?) verwacht het brein bepaalde input en als deze input uitblijft ontstaan er grotendeels onomkeerbare veranderingen in het brein. De periodes waarin deze veranderingen optreden worden vaak ‘sensitieve periodes’ genoemd. Daarnaast zijn er veranderingen die ontstaan als aanpassing aan de omgeving waarin kinderen opgroeien. Deze veranderingen in het brein zijn niet zomaar permanent, maar bij herhaaldelijk optreden van bepaalde emotionele reacties of gedragingen en de daarbij behorende hersenprocessen wordt de kans op gelijkende hersenprocessen en gedragsmatige responsen wel steeds groter. Aanpassing aan de eisen van de omgeving is meestal uiterst nuttig: het zorgt ervoor dat overlevingskansen voor het individuele kind en de groep groter worden. Dit klinkt raar als we het hebben over kinderen die relatief veilig onder ons opgroeien, maar deze plasticiteit heeft lang in de menselijke geschiedenis zoveel voordelen opgeleverd dat de genetische code voor deze mogelijkheid tot aanpassing nog steeds in ons DNA verankerd zit. Bovendien is het nog steeds nuttig om te begrijpen dat een naderende auto gevaarlijk kan zijn, in het wild op straat.

Voorwaarden voor gezonde hersenontwikkeling

Wat heeft het ontwikkelende brein van een OERKIND nodig om gezond op te groeien? Vooral veiligheid en weinig stress. Zo simpel. Minder simpel is het aanmerken van de omgevingsfactoren die tot aan celniveau in het brein gesignaleerd worden als veiligheid en het markeren van welke stress nu daadwerkelijk toxisch is voor hersenontwikkeling.

Het OERKIND-model: twee pijlers

Kort gezegd zijn er twee pijlers die op hersenniveau duurzame veiligheid en weinig stress mogelijk maken:

En daar kunnen we iets mee! Neem vrijblijvend contact op met OERKIND om te verkennen hoe we dit in de praktijk kunnen brengen in uw gezin of als u dit wilt vertalen naar beleid binnen uw organisatie.

Last modified: januari 23, 2019

Comments are closed.